Misfata vit, misfarast vit

Í oktobur mánaði í 2019 skrivaði kæri vinmaður mín, Jóannes Jacobsen, sáli, eina grein í tíðarritinum Marine Policy – greinina finnur tú HER. Í hesi frágera góðu greinini vísir Jóannes hvussu politiska maktin hjá stóru reiðarunum í fiskivinnupolitikki vexur, samstundis sum teir fáa fastari rættindi. Hann spyr í endanum á greinini:

”Hví situr fólkið – skattgjaldarin – sum eigur tilfeingisgrundarlagið sjálvt, ikki við borðendan, ella í minsta lagi við borðið, tá fiskivinnupolitikkurin verður avgjørdur?”

Hetta mann hava verið tann mest viðgjørdi spurningurin okkara millum, serstakliga aftan á at farna samgonga í stóran mun mannaði nýskipanarbólkin við reiðarum og teirra handgingnu. Í vísindum er hetta málið á markinum millum fleiri vísindagreinir: sálarfrøði, antropologi, sosiologi og búskaparfrøði. Svarið er sum so mangan fleirtáttað, men í eini grein havi eg roynt at svara einum parti av spurninginum.

Meginreglurnar hava týdning

Mynd frá United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC)

Uppgávan hjá Løgtinginum er at umboða vælferðarhugsjónina fyri allar borgarar landsins, og ikki at umboða seráhugamál hjá einstøkum bólkum í samfelagnum. Mær tykir at hetta ger Løgtingið ikki í hesum málinum. Áhugamálini hjá tjóðini og samfelagnum sum heild, verða ikki røkt í tí lógaruppskoti, sum fyri liggur.

Ì politiskum ætlanum er vanliga ein meginbulur av týdningi fyri samfelagið. Haraftrat eru ásetingar, sum eru at meta sum smágreinar, sum hvør ikki hava stórvegis týdning fyri heildina.

Í lóggávuni um fiskiveiði eru eisini nógvir smálutir at viðgera, men altavgerandi týdning hava málini um úrtøkuna úr tilfeinginum sjálvum og um atgongdina til virksemið.

Hvar liggur frensurin grivin?

ella:

Hvør er orsøkin til at politikarar og reiðarar eru samsintir um at fyri alt í verðini at sleppa undan uppboðssølu av fiskirættindum

Frensurin liggur grivin har hundurin er grivin

Politikararnir, sum nú seta føtur í spenni, billa sínum veljarum inn, at teir ”skapa arbeiðspláss” og ”bjarga lívinum í bygdini”, tá tað teir veruliga gera er at køva lívið í landinum. Akkurát sum politikararnir í 80'unum billaðu fólki inn at almennur studningur til fiskiskap, var at bjarga arbeiðsplássum og bygdunum, tá tað teir gjørdu var at forkoma øllum landinum.


Fyri alt í verðini ikki marknaðarliga kapping – heldur politiskt myrkaspæl.

Hús ríkisins

Umsett eftir grein Jóns Steinssonar, kennara í búskaparfrøði við Columbia University

Nú er tað so, at ríkið eigur hús sum tað ikki sjálvt hevur brúk fyri í løtuni. Húsiini eru vorðin tjóðarogn og tí sleppur landið ikki at selja tey. Ríkið ætlar sær tí at leiga onkrum húsini. Men heldur enn at leiga tey til tann prís, sum fæst á fría marknaðinum, avger ráðharrin at leiga teimum húsini, sum guldu fyri valstríð stjórnarflokkanna, og tað fyri eina leigu sum bara er fimtiparturin av tí, sum hevði fingist á fría marknaðinum – 10 milj.kr heldur enn 56 milj.kr.

Tá tað frættist um hesa avgerð, halda nøkur hetta at vera eina gølu. Tey siga at ráðharrin eigur at tryggja ríkinum fult marknaðarvirði fyri húsini.

MYRKASPÆL

Minnast tit Chemical Ali – eisini nevndur Comical Ali?

Tað var hann, sum stóð í logandi, sundurbumbaða Bagdad og fortaldi altjóða pressuni, at nú var sigur í hondum. Fíggindin var niðurbardur. Aftan fyri hann logaði allur býurin.

Soleiðis tykir mær at okkara landsstýrismaður í fiskivinnumálum, Vestergaard, stendur í Føroyalands miðstað og pástendur at ongastaðni í heiminum verða fiskirættindi seld á almennum og fríum uppboð.

Eitt av fáu londum heimsins, sum í stóran mun hevur loyvt almennari kappbjóðing um fiskirættindini, eru nettupp Føroyar!!!