Hatar Hermann kapitalistar?

Eftir at eg skrivaði nakrar greinar herfyri, havi eg fingið av at vita frá nøkrum viðmerkjarum. Summir meira mælskir enn aðrir.
Eitt, sum gongur aftur og aftur er hetta, at Hermann hatar kapitalistar. Hann liggur vinnuni eftir lívinum.
Onki hati eg kapitalistar.
Eg orki ikki fyri fólki, sum rópar hart, men sum ikki hevur talent.

Hvør skal hava náttúrugávuna?

Fiskiskapur á flestu av heimsins høvum er komin í rasshaft av tveimum ávum:

• At stovnarnir eru hóttir ella oyddir av m.a. trároynd
• At fiskiskapur er órentabul og ikki effektiv vinna

Fyrra trupulleikan hava vit eftir mínum tykki ikki loyst enn. Eg veit, at reiðarar og politikarar, sum trumfaðu fiskidagaskipanina ígjøgnum, pástanda at dagaskipanin í ivaleysa góðan mun gevur myndugleikanum amboð í hendurnar at ansa eftir fiskastovnunum.
Eg haldi ikki at hetta er rætt – men lat tað fara.
Seinna trupulleikan veit eg eitt sindur um, og tí kann eg siga nakað um tað málið.

Øvundsjúkuskatturin hjá Fólkaflokkinum

Hava vit ikki havt einflokkastýri fyrr, so hava vit fingið tað nú. Samgonguskjalið er meira beinrakið høgravent enn sjálv stevnuskráin hjá Fólkaflokkinum, ikki minst í fiskivinnumálum.
Ætlanin er stutt og greitt at avreiða rættin til fiskiríkidømið alt sum tað er til úrvalsliðið av føroyskum ríkmonnum, og fyri skomm skyld nøkrum fáum aftrat.

Avgjald ella uppboðssølu ?

Í minsta lagið í tíggju ár, hevur almenni hugburðurin so seigliga vent, og nú er (meira ella minni) almenn hugsan, at reiðarar skulu gjalda landinum fyri at sleppa fram at fiskiríkidøminum – sum er ognin hjá øllum føroyskum borgarum.
Politiski hugburðurin er eisini skiftur. Bæði Tjóðveldið og Javnaðarflokkurin hava alment boðað frá, at teir vilja hava eitt ella annað slag av tilfeingisgjaldi. Politikarar eru eisini í hinum flokkunum, sum eru sinnaðir fyri tí sama.
Og í fjør kom so endiliga hol á. Makrelverðtíðin var ein ófantalig fløkja, so at tað bæði varð fiska fyri avgjald fyri kilo, fyri kvotur keyptar á uppboð, eins og sumt varð latið sum gávugóðs uttan viðurlag.
Í ár siga summir reiðarar seg vilja ganga undir eina skipan sum áleggur teimum at gjalda eitt ávíst krónugjald (ella oyru – hvør veit?) fyri hvørt kilo av makreli. Eina skipan sum tað sigst at landsstýrið barslast við í hesum døgum.
Gjald fyri tilfeingi kann latast sum fast avgjald á hvørt kilo av fiski (ella fyri hvønn fiskidag), men tilfeingisgjald kann eisini latast á eini uppboðssølu, har reiðararnir mugu kappbjóða um tilfeingið.
Men hví er tað, at bæði politikarar og reiðarar heldur vilja hava eitt fast krónugjald fyri kilo, heldur enn at selt verður á uppboð?
Her eru nøkur kvalifiserað git:

Hvussu virkar korrupsjónin?

So løgið tað ljóðar, so megna smáir bólkar betur at ota seg fram at maktini, enn stórir bólkar klára. Eru tey fá, sum hóma vinning í onkrum máli, liggur munandi betur fyri at semjast og gera sínamillum avtalur, enn tá talan er um hundraðvís ella túsundvís av fólki.
Ikki minni týdning hevur tað, at vinningurin til hvønn einstakan er stórur. Tí er tað, at teir fáu reiðararnir í t.d. ídnaðarfiskiskapi, rækjufiskiskapi og toskafiskiskapi í Barentshavinum duga betur at síggja vinningin í maktini, heldur enn limirnir í t.d. djóraverndarfelagnum, psoriasisfelagnum og Nólsoyar Ítróttarfelag.
Tá tú skalt avtala spælið í einum slíkum bólki er tað ein stórur fyrimunur, at tit eru fá og at átakið hevur stóran persónligan týdning. Hvør skal annars tíma og orka at skipa fyri, tosa við øll og savna til fundar? Og hvussu skulu tit fáa semju um hvat tit skulu gera, um tit eru 500 fólk við so ymiskum hugburði, hugskotum og áhugamálum?
Hetta er ein orsøk til at teir fáu reiðararnir hava fingið so stóra makt í innastu politisku stovunum.
Men er hetta einasta orsøkin?
Nei, tað er tað ikki.

Makrelur og seyðaskinn

Áttu vit ikki at tikið seyðaskinnini til høldar og spunnið tey til fínastu føroyska tógv, heldur enn at tveita tey í eldin á brennistøðini? Og kanska enntá bundið troyggjur, hosur og brølapur burtur úr tí?
Eg rokni við, at allarflestu føroyingar halda at tað hevði verið gott – tað hevði hóska seg einum landi at tikið alt upp, sum er til av virði í náttúruni.
Men er tað búskaparliga skilagott?
Nei, tað er tað helst ikki.

Makrelkorrupsjón

Føroyska samfelagið eigur ræðisrættin á einum ikki heilt óbetýðiligum parti av heimsins matvørukova – ein partur, sum verður meira virðismikil fyri hvørja miljard av fólki, sum leggst aftrat her á fold.
Hetta ríkidømi er púra sjálvsagt ogn hjá okkum øllum – livandi og komandi føroyingum. Tað eigur sjálvandi at koma øllum skattaborgarum til góða, so at gerðandisdagurin gerst liviligari hjá øllum somlum.
Men ein óunniliga korrupt makt er í ferð við at finna røttu undirskriftirnar á eitt skjal, sum skal lata ognarrættin til hetta ríkidømi upp í hendurnar á einum úrvalsliði av føroyingum, so at teir og arvingar teirra skulu fáa exklusivan rætt til miljardirnar.
Eitt fáment lið av reiðarum hevur vunnið sær so stóran rætt í politisku skipanini, at nú seyrar út millum samankomingarnar av esjandi rotinskapi.

Veljarin: ongar reformar nú !

Tann boðskapurin, sum fyri mær stendur mest greiður eftir hetta løgtingsvalið, er hann at meirilutin vil ikki hava flokkar at stýra landinum, sum ætla broytingar. Hann hevur vrakað teir báðar flokkarnar – Javnaðarflokkin og Tjóðveldið – sum hava prædika mestu broytingarnar.
Meirilutin av føroyingum vil ikki hava stórar broytingar í viðurskiftunum í løtuni. Ikki í fiskivinnuni, ikki í eftirlønunum, ikki í kommunubygnað, bygnaðinum í heilsuverkinum, skúlaviðurskiftunum, skattamálum ella øðrum viðurskiftum.
Og hetta er samstundis tað avgerandi brekið við tilgongdini til broytingar.

Búskapur og fullveldi

Eg havi ongantíð verið loysingarmaður av búskaparligum ávum. Ynskið um einar frælsar føroyar er eitt hjartamál, og telist ikki fyri mær í pengum. Men skal eg greiða frá um míni hjartamál, noyðist eg eisini telja loysing og samband í pengum.

Fróðskaparsetur og vaxnaskúling

Í løtuni óttast nógv um sítt arbeiði og um sítt arbeiðspláss.
Men framtíðin er ein heilt onnur. Tá verður ikki nóg mikið av kvalifiseraðum fólki til øll arbeiðsplássini.
Og tann framtíðin er longu her. Tað er í framtíðina at vit gera skúlaíløgur.

55 túsund fólk í Føroyum

Eitt av valevnum javnaðarflokksins kallar tað eitt ”megabluff” hjá Tjóðveldisflokkinum, at vit seta okkum sum stavnhald at vera 55 túsund í 2020.
Tað skal sjálvandi ganga heilt óluksáliga væl, um vit skulu vera 55 túsund føroyingar í 2020.

Fiskiskapurin niðursaxaður

Kannst tú ímynda tær ein bónda, sum á sumri fer út í veltuna at lúka við líggja?
At hann fer út við líggjanum og saxar alt niður frá hond, arva og slokkar, aks og lokaplantur – alt í sveiggjandi líggjatøkum?
At hann ikki hevur fyrilit fyri tí, sum hann skal heysta og skal liva av restina av árinum?
Nei, vell?
Men soleiðis fara vit við okkara fiskiskapi, kann eg fortelja tær!

Er loysingin málið?

Eg kann saktans geva teimum rætt sum siga at loysingin – fullveldi – í sær sjálvum ikki er málið.
Málið má vera at fáa hetta pinkulítla landið at blóma – tað verið seg í sambandi ella sum fullveldi.
Málið má vera at fáa sum mest burtur úr lívinum saman - sálarliga eins væl og tímiliga.

Sjálvstýri og framburður eru á somu kós

Røða á ressingarfundi Tjóðveldis á Læraraskúlanum 14.oktobur 2011
Tey, sum greina føroyskan politikk, eru samd um at í Føroyum er ikki bara vanligi skilnaðurin millum høgraflokkar og vinstraflokkar.
Greiður skilnaður er eisini millum loysing og samband.
Hetta er eitt, ið øll vita – eitt, sum skilur allar føroyingar sundur í minst teir fýra teigarnar millum brotlinjurnar millum høgra, vinstra, loysing og samband.
Men sum tíðin líður og øldir fara, kámast mørkini millum ideologisku teigarnar. Høgra og vinstra troðkast í dag saman á einum illittum miðvølli – ikki bara í Føroyum, men í øllum grannalondunum.
Markið millum loysing og samband kámast kortini ikki.

Bíðið ikki eftir 2018

Í vikuni stóð eg í einum handli og skuldi keypa, tá ein heldur illbrýntur maður kom heldur tætt at mær og mælti: ” Nú hava tit aftur tikið 20 dagar frá mær, so nú fái eg ikki endarnar at røkka saman!”
Eg fekk ikki stundir at tala, so var hann horvin.
Men eg kann so siga tað her, sum eg ikki fekk sagt tá - bíðið ikki eftir 2018